+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
+ Nasz system operacyjny to LINUX +
+ Nasza dystrybucja to FEDORA 3 i LTSP jako oprogramowanie sieciowe +
+ Nasz adres internetowy to: +
+ topola.no-ip.org +
+ cnik.homelinux.com +
+ Nasze numerki: +
+ Zewnętrzny IP - zmienny. Napisz /sbin/ifconfig a dowiesz się jaki jest aktualnie +
+ lokalne: 192.168.0.254 - numer serwera, 192.168.0.xxx numery terminali +
+ alfa - nazwa serwera +
+ alif - nazwa serwera stacji dyskietek i cdromu (stoi w pracowni) +
+ alef - stacja cnika +
+ Wyjście na Świat: Neostrada +
+ +++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++


>>>>>>>>>>>>>WSTĘP<<<<<<<<<<<<<<<<

i Start
a) Włącz zasilanie terminala.
b) Wpisz logname (przeważnie trzy pierwsze litery nazwisk + trzy pierwsze litery imienia
lub nazwisko i imię bez spacji i bez polskich ogonków.
c) Wpisz hasło (pierwsze hasło nadane przez administratora to nazwisko i imię bez
spacji i polskich ogonków.
d) Znajdujesz się w swoim domowym katalogu: /homes/grupa/logname
gdzie grupa to lop, psz, kadra itp.
e Zmień hasło jeśli logujesz się po raz pierwszy. Wpisz:
passwd

Opcja tekstowa:
Jeśli na ekranie pokaże się znak zachęty
bash-2.05b# lub coś w tym rodzaju
to oznacza, że jesteśmy w trybie tekstowym: Zgłosił się nasz lokalny komputer.
Na lokalnym komputerze polecenia systemowe są ograniczone do potrzebnego minimum
a poza tym komputer jest tak ustawiony, że nie można na nim nic zapisać (bo i gzie skoro brak
jest jakiegokolwiek nośnika: twardego dysku, dyskietki itp. Wszystko mieści się w
ulotnej pamięci komputera!).
a) wpisz
ssh logname@alfa
gdzie ssh bezpieczny szyfrowany protokół do łączności pomiędzy komputerami.
logname - Twoja ksywka
alfa - nazwa komputera z którym chcemy się połączyć. Można (lepiej) wpisać numer IP zdalnego
komputera - w naszej sieci 192.168.0.254
b) Komputer lokalny tworzy dla nas klucz - robi to za każdym razem ponieważ jak to już napisano
na lokalnym komputerze nic nie można zapisać. Normalne, gdy istniej możliwość zapisywania,
komputer utworzyłby sobie plik z klientami i nie tworzyłby za każdym razem nowego klucza.
c) O tym co wyżej informuje program ssh i żąda wpisania całego słowa 'yes' celem potwierdzenia
kontynuacji działania.
d) Jeśli wpisaliśmy 'yes' pojawia się monit o wpisanie passwd (hasła)
e) Po zweryfikowaniu naszego konta zostajemy zalogowani na komputerze zdalnym (alfa) i od tej pory
cokolwiek robimy to robimy na zdalnym komputerze: Każda literka wpisana na klawiaturze 'leci' do
'alfy' a stamtąd z kolei 'leci' sygnał, który wyświetla na naszym lokalnym komputerze ten
naciśnięty znak.
f) Przejście do tryby graficznego. Wpisz:
startx lub po prostu X (przed wykorzystaniem protokołu ssh!).
g) Koniec pracy - wyłącz prąd.

2 Koniec pracy
a) Wyłącz zasilanie lub
b) jeśli jesteś w trybie graficznym naciśnij 'CTRL'+'ALT'+'DEL, wyłącz zasilanie

>>>>>>>>>>>>>>>>>POLECENIE sudo<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<
Normalny użytkownik nie może wykonywać poleceń, które mogłyby 'namieszać' w systemie.
Jedynie użytkownik o nazwie root może wszystko. Celem pozwolenia wybranym użytkownikom na
wykonywanie, zarezerwowanych dla roota, poleceń wprowadzono polecenie sudo (skrót od
).
W naszej szkole kadra może wykonywać:
useradd (dodawanie nowych użytkowników)
userdel (usuwanie użytkowników)
mount (montowanie dyskietki, cdromu)
umount (odmontowanie dyskietki, cdromu)
chage (manipulowanie kontem użytkowników)
.... potem doda się następne polecenia - w razie potrzeby.

Użycie:
sudo (chcemy dodać do systemu użytkownika kazik - patrz dalej):
sudo /usr/sbin/useradd -g kadra -c 'Nazwisko i imię kazika' -d /home/lop/kazik kazik
passwd - system pyta się o hasło użytkownika wykonującego polecenie (nie roota!)
itd

Uwaga nasi informatycy mogą wszystko!
Sekretarka może niewiele!

>>>>>>>>>>>>>>>>>POLECENIA LINUXA<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<


BUDOWA POLECENIA przykład:
/usr/sbin/useradd -g kadra -c 'Nazwisko i imię kazika' -d /home/lop/kazik kazik

W trybie tekstowym wpisujemy:

polecenie opcje parametry

gdzie polecenie to np ls
opcje (dodatkowe rozszerzenie polecenia) mają przeważnie postać --help lub w formie
skróconej -h np:

man --help

Podstawowym źródłem informacji jest tzw podręcznik (manual w skrócie man)
lub info lub apropos np


man ls (wyświetli wszystko o poleceniu ls)
man man - informacje o man
lub info ls wszystko o poleceniu ls (list - wypisz zawartość katalogu)
lub ls --help jw tylko w formie skróconej
lub apropos ls jw

UWAGA Wyjście z podręcznika - naciśnij klawisz 'q' (od quit)

W Internecie jest wiele dodatkowych informacji o poleceniach, chociaż w większości
przypadków są to tylko tłumaczenia man z dystrybucji Linuxa.

Książkowy opis polecenia wygląda tak (dla polecenia useradd):

useradd [-u uid [-o]] [-g grupa] [-G grupa,...]
[-d kat_dom] [-s powłoka] [-c komentarz]
[-m [-k wzór]]
[-f nieaktywne] [-e utrata_ważności ]
[-p passwd] [-M] [-n] [-r] name
gdzie w nawiasie kwadratowym [] są opcje i ich wyjaśnienie,
które mogą być, bez nawiasu wszystko co musi być napisane. wielokropek
oznacza wpisanie kilku opcji/parametrów. Tak więc minimalne
polecenie będzie:
useradd kowalski

********************************************************
* INFORMACJE O POLECENIACH: man, info, apropos, --help *
* lub nawet samo polecenie (bez niczego *
* lub z niezrozumiałą dla komputera frazą) *
********************************************************

Wszystkie polecenia są dostępne po dwukrotnym naciśnięciu klawisza 'TAB' lub
po wpisaniu początku polecenia i naciśnięciu tegoż klawisza.


Przeczytaj również FAQ oraz LTSP w tym katalogu gdzie się teraz znajdujesz.

**********************POLECENIA PODSTAWOWE******************

1. Struktura katalogów w Linuxie
/ - katalog podstawowy
/etc - katalog z plikami konfiguracyjnymi
/home - katalog domowy użytkowników
/homes - utworzony w naszym systemie katalog dla uczniów i nauczycieli
wpisz dir / a zobaczysz wszystkie katalogi podstawowe.

2. Praca z plikami i katalogam (w nawiasie podane są przykłady):
ls (ls /etc)- wyświetla zawartość bieżącego katalogu lub wskazanego.
mkdir (mkdir nowykatalog) - utworzenie katalogu
cd (cd /etc) przejście do katalogu
cd ~ - przejście do katalogu domowego (własnego)
cd ../ - przejście do katalogu nadrzędnego
cd (cd katalog) - przejście do katalogu podrzędnego
mv (mv źródło cel) kopiowanie pliku
rm -fr kasuje wszystkie katalogi i pliki - OSTROŻNIE!
pwd - podaj moje miejsce w hierarchii katalogów
touch (touch nowyplik) - utwórz nowy plik
touch plik - pokazuje czas modyfikacji pliku i pozwala na zmianę tego czasu.
tail (tail /etc/passwd) - pokaż koniec pliku
more (more plik) - jw tylko lepszy
rm (rm nowyplik) - kasowanie pliku
ll (ll /etc/passwd) - wszystko o pliku.
chmod (chmod 0777 /homes/lop/plik) zmiana praw dostępu do pliku
chmod +x plik - utworzenie pliku wykonywalnego
chown (chown kowalskijan plik 'przechwycenie' pliku przez kowalskiego) zmiana właściciela pliku
kill (kill 1238) zabicie procesu
kill -9 1234 - kategoryczne zabicie procesu
top - wyświetla działające procesy. Jeśli komputer 'muli' to prawdopodobnie działa jakiś proces,
który żre pamięć (lub CPU - procesor) komputera - zabij go ale przedtem upewnij się, że jest to niepotrzebny proces!

3. Edytory
vi (vi NowyPlikTekstowy) tworzy nowy plik tekstowy, otwiera go i czeka na wpisywanie tekstu.
Praca z edytorem:
a) 'ESC'+'i' przejście do trybu wpisywania
b) 'ESC' wyjście z trybu wpisywania
c) Koniec pracy:
1. 'ESC' Wyjść z trybu wpisywania
2. :q - wyjście bez zapisania
3. :wq - wyjście i zapisanie
4. :q! - siłowe wyjście
mcedit (mcedit nowyplik) intuicyjny edytor tekstu
'ESC' - wyjście
pico - intuicyjny edytor

4. ********** Midnight Commande **************

Wielce przydatny program do pracy z katalogami
mc - uruchomienie programu
Użytkowanie intuicyjne i bardzo proste.

5. Praca z użytkownikami

a) finger (finger uzytkownik) - wyświetla podstawowe informacje o użytkowniku
b) WPISYWANIE NOWYCH UŻYTKOWNIKÓW
adduser (lub useradd)- dodawanie użytkownika
adduser kowalski - tworzy użytkownika kowalski w katalogu /home
Używać (tylko) następujący sposób (dla naszej sieci.

Scenariusz: Chcemy wpisać Kowalskiego Jana, ucznia Liceum Profilowanego do grupy lop
i utworzyć mu katalog domowy /homes/lop/kowalskijan przy zapisie nadamy mu hasło janek:


******************************************************************************************************************************************
* >>>Wpisz użytkownika: *
* [nazimi@alfa nazimi]# sudo /usr/sbin/adduser -g lop -d /homes/grupa/kowalskijan -c 'Kowalski Jan,Liceum,059836,059843' kowalskijan *
* passwd: <- wpisz swoje hasło dostępu *
* >>>Jeśli wszystko poszło gładko to komputer nic nie sygnalizuje! *
* >>>Jeśli są problemy to pojawi się stosowny komunikat o błędzie *
* [nazimi@alfa nazimi]# finger kowalskijan możesz to wpisać, jeśli chcesz dowiedzieć się czy taki użytkownik został utworzony *
* >>>Nadaj mu hasło dostępu: *
* [nazimi@alfa nazimi]# sudo passwd kowalskijan *
* >>> komputer zapyta się o Twoje hasło
& Changing password for user kowalskijan. *
* New UNIX password: <- tu wpisz janek (nie widać tego co wpisujesz!) *
* BAD PASSWORD: it's WAY too short Nie przejmuj się, komputer zasygnalizowal, że hasło jest za krótkie. Ty możesz wszystko! *
* Możesz się mylić - jesteś na chwilę rootem! *
* Retype new UNIX password: <- wpisz ponownie janek * *
* passwd: all authentification tokens updated successfully. Wszystko poszło dobrze - hasło zostało nadane *
* [nazimi@alfa nazimi]# Możesz pracować dalej. *
* >>>Wymuś zmianę hasła przy najbliższym logowaniu (zrób to po nadaniu hasła!): *
* [nazimi@alfa nazimi]# sudo chage -d 0 kowalskijan wpisanie -d 0 oznacza, że minął okres ważności hasła * *
******************************************************************************************************************************************
gdzie -g grupa
lop - liceum profilowane
kadra - pracownicy
psz - studium policealne
kowalskijan - nazwa użytkownika - sklejone nazwisko i imię bez
polskich ogonków
-d katalog domowy
-c komentarz tu wpisac (apostrofy!) nazwisko i imię, szkołę, tel do pracy rodzicow,tel do domu
pamiętać o przecinkach!
-p hasło dostępu
[nazimi@alfa nazimi]# znak zachęty
finger - polecenie do odczytania danych nowego konta
chage (change age) - zmiana terminów (tylko root), użytkownik może napisać chage -l kowalskijan
i dowiedzieć się jak mają się sprawy z ważnością jego konta.


c) Usuwanie użytkownika
sudo /usr/sbin/userdel -r kowalskijan
usunięte zostaną powiązane z użytkownikiem pliki (dzięki opcji -r)
d) Zmiana hasła użytkownika:
sudo passwd kowalskijan
e) Blokada konta (mnemonik lock)
sudo passwd -l kowalskijan
f) Odblokowanie konta (mnemonik unlock)
sudo passwd -u kowalskijan
g) Stan konta
passwd -S kowalskijan
h) Przejście na konto użytkownika
sudo su kowalskijan
i) chfn - poprawianie danych użytkownika
j) chage - praca z terminami ważności konta
6. Instalowanie oprogramowania program.rpm Instalować może tylko superużytkownik
a) Sprawdź czy takie oprogramowanie nie jest już zainstalowane:
rpm -q program.rpm
b) Instaluj:
sudo rpm -i program.rpm
lub (preferowane)
sudo yum install program
c) Wpisz do pliku /var/ftp/pub/installed ten fakt
sudo mcedit /var/ftp/pub/installed
7. Usuwanie oprogramowania:
sudo rpm -e program.rpm
lub
sudo yum remove program.rpm

8. Klawiszologia:
ctrl+alt+del Zamknięcie terminala
alt+Fn Przejście do innego okna terminalowego Fn: F1..f8 (ilość zależy od ustawień)
strzałka góra/dół przejście do poprzedniego/następnego polecenia
kilka literek +TAB+TAB dokończenie polecenia
CTRL+C wyjście
CTRL+X wyjście
CTRL+Z wyjście

9. Odczytywanie/zapisywanie dyskietki
a) Włóż dyskietkę do komputera 'alif' lub 'alfa'
b) sudo mount /dev/floppy /mnt/floppy (floppy - tak nazywa się dyskietka)
c) W katalogu /mnt/floppy jest zawartość dyskietki, dyskietkę traktuj jak zwykły plik.
d) Po pracy
sudo umount /mnt/floppy
od montowanie dyskietki jest konieczne - NIE WOLNO WYJMOWAĆ ZAMONTOWANYCH URZĄDZEŃ
BEZ UPRZEDNIEGO OD MONTOWANIA!

10. Odczytywanie CDromu
a) sudo mount /dev/cdrom /mnt/cdrom
b) sudo umount /mnt/cdrom
c) eject
UWAGA Po zamontowaniu (punkt a)) cdromu szufladki nie można otworzyć ręcznie!

11. Zapisywanie na CDrom:
a) sudo mkisofs katalog >> plik.iso (utworzenie obrazu katalogu w wersji do zapisu)
b) Włóż czystą płytkę do stacji (lub zapisaną RW - wyczyść ją przez blank - podręcznik man!)
b) sudo cdrecord dev=ATAPI:0,1,0 plik.iso
c) eject (wysunięcie szufladki z cdromem)

12. KŁOPOTY - Pamiętaj: Błąd popełniłeś Ty a nie komputer!
a) man, info, Internet, FAQ, grupy dyskusyjne
b) Informatycy
c) Sekretarka
d) WĘGIELNIK
e) OBCY SPEC od Linuxa
f) Pooglądaj logi systemowe: /var/log/messages, /var/log/security
do oglądania końca pliku użyj tail (ogon) np:
tail /var/log/messages



**********************************
* *
* Środowisko graficzne *
* *
**********************************


----------------------------------------------------------------------------
1. Logowanie - intuicyjne. Należy zwrócić uwagę na wybór otoczenia graficznego;
a) Gnome i KDE - bardzo dobre
b) Pozostałe - do wyboru z opcji 'Sesje' na ekranie przywitalnym wymagają
dopieszczenia lub przyzwyczajenia.
c) W przypadku problemów z uruchomieniem Gnome należy przejść na inne. Często
pomaga.

2. Oprogramowanie.
a: Wybór z menu start.
b) Otworzyć Xterminal i wpisać polecenie uruchamiające (Exec( np celem uruchomienia
pasjansa wpisujemy:
kpat (skrót od KDE (nazwa sesji) i patience (angielska nazwa polskiego solitera))
c) Xterminal otwieramy wybierając z menu 'Start' lub klikając lewym przyciskiem myszki
i z menu kontekstowego Xterminal.
d) Spis programów graficznych jest w pliku applications w bieżącym katalogu
oraz w pliku installed.

3. Przejście z trybu graficznego do tekstowego:
'CTRL'+'ALT'+'F2' - do konsoli tekstowej (oraz F#, ... w zależności od lts.conf).
Przejście odwrotne:
'CTRL'+'ALT'+'F1'
logowanie: ssh logname@alfa
Potem dzieje się coś (generowany jest klucz)
potem system pyta o potwierdzenie - należy wpisać 'yes' (nie 'y'!)
potem system pyta o hasło
Należy zaznaczyć, że w początkowej fazie trybu tekstowego pracujemy na wirtualnym
systemie plików do którego nie można nic zapisać i dlatego nic nie można zepsuć.
W tum stadium pracujemy na komputerze lokalnym.

4.------------------>>Konfiguracja Xterminala<<------------------------------------------

*****************************************************************************************
* Za pracę terminala odpowiedzialny jest plik: *
* /opt/ltsp/i386/etc/lts.conf *
* Tutaj można ustawić Xterminal w potrzebny dla nas sposób. Najlepiej gdy *
* nauczyciel stworzy swój własny plik np: lts_kowalska i umieścić go u siebie *
* następnie wykona dowiązanie symboliczne do tego pliku: *
* ln -s /homes/kadra/lts_kowalska /opt/ltsp/etc/lts.conf *
* Przy tworzeniu własnego pliku należy wzorować się na pliku lts_cnik lub lts.readme. *
* Po skończonych zajęciach przywrócić stan początkowy: *
* ln -s /otp/ltsp/etc/lts_cnik /opt/ltsp/etc/lts.conf *
****************************************************************************************



**********************************
* *
* Intranet i oprogramowanie *
* szkolne *
* *
**********************************


-----------------INTRANET------------------
1. Adres internetowy topola.no-ip.org/intranet
adm/intranet
2. Strona pozwala na pracę w systemie dla pracowników, rodziców, uczni i gości. Każdy z nich
posiada adekwatny zestaw uprawnień.
3. Logowanie: obowiązuje lognejm nadany przez sekretarkę w czasie wpisywania osoby do szkoły:
uczniowie - logname: nazwisko i imię zlepione razem bez polskich ogonków,
hasło: takie jak w systemie LTSP

pracownicy - logname: trzy pierwsze litery nazwiska+trzy pierwsze litery imienia bez polskich ogonków
hasło jw
rodzice - logname: jak dziecka
hasło: nadane indywidualnie podczas zapisywania rodzica do korzystania z dziennika lekcyjnego
goście - nie logują się, klikają tylko enter.
4. Oprogramowanie zindywidualizowane: bakońcu strony pojawia się link typu 'Link dla pracowników' itp.
-----------------ePismo------------------
------------------Sklep------------------
--------Forum dyskusyjne-----------------




**********************************
* *
* Varia *
* *
**********************************



1. Linux a Windows:

Windows można porównać do McDonalda - otrzymujemy wyrób pięknie zapakowany, smaczny (i niezdrowy!) nic dodać
nic ująć. Przy okazji wiemy, że czegoś takiego sami nie zrobimy. Jeśli będziemy się usilnie
starali o naśladownictwo to tylko możemy zepsuć. Sam Bill Gates sugeruje aby nie
zmieniać ustawień firmowych bo to co oni zrobili jest dobre i tak jest rzeczywiście.

Linux natomiast to kuchnia domowa; możemy eksperymentować, dodać coś od siebie i prawdopodobnie
będzie to dobre chociaż przeważnie będzie jakieś inne - ale nasze własne. Zrobienie
czegoś w Linuxie wymaga pewnych umiejętności. Niestety niechęć ludzi do eksperymentowania, uczenia się
nowych rzeczy skutkuje tym, że i w Linuksie rzadko kto zmienia ustawienia pierwotne i w ten
sposób Linux upodabnia się do Windows!

Nie wszystko można zrobić w Windows - w Linuxie można o wiele więcej.
Firma MS zastosowała piękną strategię: zafundowano polskim szkołom pracownie komputerowe z dobrym sprzętem
oprogramowanie z firmy MS. Strategia taka zaowocowała tym, że nikt nie chce słyszeć o Linuksie bo patrz
globalizacja.

Często w szkołach widać pięknie wyposażone pracownie informatyczne a w nich komputery z systemem Windows,
wygląda to trochę tak jak gdyby zakupić samochody Formuły 1 i czekać aż uczniowie zafascynowani tym sprzętem
przyjdą uczyć się. Jest tylko jeden szkopuł: brak odpowiednich instruktorów jazdy. Sprzęt o którym mowa nadaje się
raczej tylko do uruchamiania gier i filmów.

Niestety w większości przypadków nauka informatyki sprowadza się do pakietu biurowego Office a może do próby
programowania w Pascalu (w środowisku Windows będzie to prawdopodobnie Delphi) czyli do wykorzystania
niezwykle zaawansowanych technologii programistycznych. W Linuxie mamy do dyspozycji niesłychanie dużo
języków programowania od najprostszych skryptowych do tych najbardziej zaawansowanych. W przypadku nauki
programowania pozwala to stopniować trudności.

Nie małe znaczenie ma również pogarda uczniów do starszych komputerów na szczęście w Linuksie jakość
komputera nie ma przktycznie żadnego znaczenia. Na przykład wykorzystanie LTSP pozwala pracować na najlepszym
komputerze mimo, że siedzimy przy jakimś 'staruszku'.

2. Przykładowy scenariusz lekcji na pracowni komputerowej - lekcja geografii.

Specjalnie wybraliśmy lekcję geografii żeby nie wyglądało, że np z informatyki jest łatwo, bo jakoś tak
komputery kojarzą się z informatyką. Przekornie można powiedzieć, że tak jak komputery mają zastosowanie
w geografii tak samo powinniśmy mówić o zastosowaniu komputerów w informatyce. Komputery są maszynami nie mającymi
nic wspólnego z informatyką!
W komputerze są urządzenia mechaniczne, napędzane silnikami elektrycznymi (tak na oko to w przeciętnym
komputerze jest z dziesięć silników elektrycznych). Są przetworniki optyczne (doliczyć się można dziesiątków),
czujniki magnetyczne, silniki krokowe, silnik synchroniczne, są falowniki i wiele innych urządzeń. Najwięcej
jest urządzeń i elementów elektronicznych: tranzystorów, diod, triaków scalaków itd. Układ elementów elektronicznych
zaprojektowany został przez elektroników. To oni w obszernej dokumentacji podali jakie sygnały elektryczne na wejściu
dadzą odpowiedni stan wyjściowy komputera. W jaki sposób optymalnie przekształcać sygnały to dopiero podają informatycy.
Trzymając się porównania z samochodami można powiedzieć, że samochód jest wytworem inżynierów samochodziarzy (politechniczna Budowa
Samochodów) natomiast samochody można stosować wszędzie: w sporcie, przemyśle no i oczywiście przez twórców samochodów
Technika jazdy, Kodeks Drogowy itp nie są związane z samochodem. Dzięki samochodom można przetestować funkcjonalność

pewnych pomysłów prawników, drogowców...

Tak więc lekcja informatyki to nie lekcja tylko na pracowni komputerowej
jak również lekcja geografii to nie tylko lekcja z mapą!
Ażeby wykorzystać pracownię komputerową do nauczania różnych przedmiotów nauczyciel musi być o jeden kroczek
dalej niż przeciętny uczeń.

a) Temat lekcji: Strefy czasowe
Korzystamy z programu SunClock
b) Temat lekcji: Formy ukształtowania Ziemi
Programm GRASS
c) Temat lekcji: Astronomia
program Kstar
.....
itd itd itd
Należy zauważyć, że do każdego przedmiotu można znaleźć dziesiątki programów edukacyjnych (na naszym serwerze i w sieci)